Ô Ăn Quan
Uhlobo lomdlalo: Two-player mancala with two Mandarin semicircles and ten citizen squares — multi-lap relay sowing in chosen direction; empty-square jumping captures with alternating chains; ends when both Mandarins are taken
Uhlolojikelele
I-Ô Ăn Quan ("I-Mandarin Square Capturing") iwumdlalo webhodi wendabuko odumile waseVietnam.Ngokomlando wawudume phakathi kwezingane nemiphakathi yasemakhaya, lo mdlalo wawuvame ukumakwa ngokuqondile emhlabathini ogcwele phama, kovulandi bamatshe, noma emigwaqweni egandayiwe kusetshenziswa amalahle noma ushoki, odlalwa ngamatshe avamile namadwala amabili amakhulu omfula.Ukuhlanganisa amatimu wokuphatha kwezolimo nokuqoqwa kwentela, abadlali baphatha izindawo ezinhlanu zezakhamuzi futhi balwela ukuthwebula ababusi bezifundazwe abacebile (ama-Mandarin) noma yikuphi.Ukuzwakala kwamasiko komdlalo akwenziwa ezinkondlweni zomdabu zase-Vietnamese, imilolozelo yezingane, nemisebenzi yobuciko edumile, ikakhulukazi umdwebi oyinhloko u-Nguyễn Phan Chánh's 1931 wobuciko besilika Chơi Ô ăn quan.
Ibhodi
- Imigqa/Amazinga: Two
- Imigodi emugqeni: 5 citizen squares (ô dân), totaling 10 citizen pits
- Izikwele zesiMandarin (ô quan): Imigodi emibili emikhulu eyisiyingi, eyodwa ekugcineni ngakunye
- Izinto zomdlalo: 5 small pebbles in each citizen square (50 total); 1 larger stone (worth 10 points) or 10 small pebbles placed in each Mandarin square (20 points total). Board total: 70 points.
- Ukuhlelwa:
[ Isi-Mandarin 1]
[ 4 ] [ 3 ] [ 2 ] [ 1 ] [ 0 ] <- Umdlali 1
[ 5 ] [ 6 ] [ 7 ] [ 8 ] [ 9 ] <- Umdlali 0
[ Mandarin 0 ]
Indlela Yokudlala
- Abadlali bayashintshana ngokuhambisa amatshe.
- Ngasohlangothini lwabo, umdlali ucosha wonke amatshana kunoma yisiphi isikwele sesakhamuzi esingenalutho ngasohlangothini lwakhe.
- Umdlali ukhetha indlela yewashi noma ephikisana newashi abese ehlwanyela amatshe elinye ngalinye ezikweleni ezilandelayo, okuhlanganisa ne-Mandarin semicircle.
- thả cá
- Uma itshe lokugcina liwela esikweleni ngokushesha okulandelwa isikwele sesakhamuzi esithathiwe, umdlali uqoqa wonke amatshe kuleso sikwele esilandelayo futhi aqhubeke nokuhlwanyela ohlangothini olufanayo.
- Uma isikwele esilandela isikwele sokufika masinyane siyisikwele se-Mandarin, umnyakazo uyaphela futhi kungabe kusahlwanyela.
- *thả cáThả cá):*
- Uma izikwele zezakhamuzi ezinhlanu zomdlali zingenalutho ngokuphelele ekuqaleni kwethuba labo, kufanele badlale okuthi thả cá ("ukukhulula inhlanzi"): bebeka itshe elilodwa endaweni yabo egciniwe ebanjiwe kusikwele ngasinye kweziyisihlanu.
- Uma umdlali ephethe amatshe athathiwe angaphansi kuka-5, kufanele aboleke imali eshodayo kulowo omelene naye, ukuze akhokhwe ngesikhathi sokushaya amaphuzu kokugcina.
Ukubamba
- Uma itshe lokugcina lihlala esikweleni esilandelwa ngokushesha isikwele esingenalutho, ukuthwebula kuyaqaliswa:
- Umdlali uthwebula zonke izinto zokubala esikweleni ngokulandela isikwele esingenalutho (noma ngabe isikwele sesakhamuzi noma isikwele saseMandarin).
- Double empty stop: Uma isikwele esilandela ngokushesha isikwele esithwebuliwe naso singenalutho, umdlali uyasigxuma futhi athwebule okuqukethwe kwesikwele ngemuva kwalokho futhi.Lokhu kuthwebula okugxumayo kuqhubeka kumzila inqobo nje uma izikwele ezingenalutho zishintshana nezigcwele.
- Double empty stop: Uma itshe lokuhlala lilandelwa izikwele ezingenalutho ezimbili noma ngaphezulu ezilandelanayo, noma uma isikwele esingenalutho silandelwa esinye isikwele esingenalutho ngesikhathi sokubopha, ukujika kuphele ngokushesha ngaphandle kokubamba.
Ukuphela Komdlalo Nokuwina
- Umdlalo uphetha isikhathi lapho zombili izikwele zesi-Mandarin zisusiwe ezibalini zazo.
- Noma yimaphi amatshe asele ezigcawini zezakhamuzi aqoqwa umdlali ahlale ohlangothini lwakhe lwebhodi.
- Noma yiziphi izikweletu ezenzekile ngesikhathi sokuboleka thả cá ziyakhokhwa.
- Umdlali ngamunye ubala amaphuzu akhe aphelele (amatshe athathiwe kanye namatshe ashanele okugcina, namatshe e-Mandarin anenani elingamaphuzu angu-10 lilinye).
- Umdlali onenani eliphelele lamaphuzu uyawina.
Amanothi
- Umdlalo wendabuko usebenzisa amatshe emvelo (Ô ăn quan bốn người): amatshe amancane avamile amelela abalimi noma izakhamuzi (quân dân), kanti amatshe amabili amakhulu ngokuhlukile noma amabhlogo aqoshiwe asebenza njengama-Mandarin (quan).
- Imilolozelo yezingane yase-Vietnamese edumile, njengokuthi Ô ăn quan bốn người, ihambisana nokunyakaza nokushintshana ngokulandelana ngesikhathi sokuhlangana kwesigodi.
- Nakuba ukwakheka okujwayelekile kwemigqa emibili kusemhlabeni wonke, umehluko womlando wabadlali abane (Ô ăn quan bốn người) uhlele imigqa emine ukuzungeza i-quadrangle emaphakathi.
Source: Mancala World – Ô Ăn Quan