Al-manqala
Rodzaj gry: Mancala dwuosobowa dwurzędowa bez magazynów; plansza 2×7 z pojedynczym okrążeniem; łańcuch wstecz przy dołkach osiągających dwa lub cztery ziarna w obu rzędach; obowiązek karmienia.
Zagraj w tę grę w przeglądarce
Przegląd
Zakorzenione w Lewancie, Al-manqala (wywodzące się od arabskiego rdzenia oznaczającego „przenosić" lub „przesuwać") reprezentuje wielowiekową tradycję mankali palestyńskich wspólnot z regionu Galilei. Historycznie rozgrywane głównie przez mężczyzn w kawiarniach społecznych i zajazdach podróżnych, gra została formalnie udokumentowana w 2007 roku przez socjolożkę i antropolożkę dr Moslih Kanaaneh z Uniwersytetu Birzeit, rodowitą z Arrabeh w Dolnej Galilei.
Badacje wiążą ten styl gry z wielowiekową praktyką w całym szerszym regionie. W 1694 roku oksfordzki orientalista Thomas Hyde opisał arabski wariant mankali, który wydaje się niemal identyczny. Dwa wieki później etnograf Stewart Culin udokumentował syryjskich bywalców grających w to samo dwu-siedmiogra w kawiarniach Damaszku pod honorowymi tytułami La'b Hakimi („gra rozsądna") i La'b Akila („gra inteligentna"). Tradycyjne galilejskie plansze starannie wycinali z litego drewna dębowego, nasączano oliwą i uszczelniano ciemną, ochronną smołą, a jako liczniki służyły lśniące białe paciorki.
Plansza
- Rzędy/szeregi: Dwa
- Dołki w rzędzie: 7
- Magazyny: Brak
- Ziarna na dołek na start: 7
- Ziarna łącznie: 98
- Plansza składa się z dwóch rzędów zagłębień zwanych byot („domki"; w liczbie pojedynczej beit), po siedem byot w każdym rzędzie. Każdy gracz kontroluje rząd leżący bezpośrednio przed nim.
- Licznikami są zwykle białe paciorki, a rozgrywa się na poczernionym dębowym desce.
Jak grać
- Gracze zmieniają się turami. W swojej turze gracz zbiera wszystkie paciorki z dowolnego niepustego domku po swojej stronie i rozsiewa je przeciwnie do ruchu wskazówek zegara, wkładając po jednym paciorku do kolejnych dołków.
- Siew kończy się po pojedynczym okrążeniu, gdy w dłoni nie zostaje już ziaren (bez siewu sztafetowego).
- Jeśli rząd przeciwnika zostaje całkowicie ogołocony z paciorków, aktywny gracz ma obowiązek, o ile to możliwe, wybrać ruch, który umieści co najmniej jedną paciorkę na terytorium przeciwnika („karmienie").
Zbieranie
- Gdy ostatnia paciorka siewu wpadnie do dowolnego domku — po którejkolwiek stronie — i doprowadzi liczbę paciorków w nim dokładnie do dwóch lub czterech, aktywny gracz zbiera („zjada") wszystkie paciorki z tego domku i odkłada je.
- Jeśli domek bezpośrednio poprzedzający domek docelowy na torze siewu również zawiera w tym momencie dwie lub cztery paciorki, one również zostają zebrane. Takie zbieranie ciągnie się nieprzerwanie wstecz przez niezrywane serie domków zawierających dwie lub cztery paciorki.
- Zbieranie może swobodnie występować po obu stronach planszy.
Koniec gry i zwycięstwo
- Jeśli przeciwnik nie ma paciorków, a aktywny gracz nie ma żadnego legalnego ruchu, którym mógłby go nakarmić, gra kończy się natychmiast, a wygłodzony przeciwnik przejmuje wszystkie liczniki pozostałe na planszy.
- Jeśli obaj gracze uznają, że pozostałe paciorki bez końca gonią się w pętli, kamienie pozostawione na planszy dzieli się po równi.
- Wygrywa gracz, który zbierze 50 lub więcej paciorków.
Uwagi
- W swoich wspomnieniach z 1819 roku o handlu w Imperium Ottomanem i Egipcie Henry Alexander Scammell Dearborn zapisał, że mieszkańcy Aleppo preferowali dwa regionalne rozrywki znane jako mankala i tabwaduk, obok warcaby i szachów.
- Al-manqala jest blisko spokrewnione mechanicznie z tureckim Mangala i iracką grą Halusa.
- Gra taktyczna często obejmuje celowe poświęcanie paciorków: oddanie samotnej paciorki może uniemożliwić przeciwnikowi nakarmienie cię, zapewniając w ten sposób wszystkie pozostałe liczniki na planszy na mocy reguły głodu.
Source: Mancala World – Al-manqala