San-Yao
Uhlobo lomdlalo: Two-player two-row mancala with stores, 5 holes per row — Indian-style relay sowing; leapfrog pussa captures chaining across empty holes; multi-round conquest of "son" pits with lending
Uhlolojikelele
I-Sàn Yáo (散窑, ngokwezwi nezwi "imigodi yokuhlwanyela" noma "imigodi ehlakazayo") iyigeyimu yendabuko yemigqa emibili ye-mancala edlalwa amantombazane esifundazweni sase-Henan maphakathi ne-China.Ibhalwe kuma-akhawunti omdlalo wesintu wesifunda saseShayina futhi yafingqwa ku-Wikipedia yase-Chinese, idlalwa ngokujwayelekile emabhodini e-impromptu aqoshwe emhlabeni ogcwele kanzima noma alandelelwe ngoshoki ematsheni aphansi, afakwe uhlaka ngembobo yokugcina ekugcineni.I-Sàn Yáo ibhanqa ukuhlwanyela okuwuketshezi kwesitayela sama-Indian multi-lap nokuthwebula kwe-leapfrog egelezayo.Uhlaka lwayo oluyiziyingi eziningi lethula umzabalazo wendawo othakazelisayo lapho abadlali benqoba izigodi zesitha "njengamadodana" (érzi) futhi babolekise ngamatshe asele ukuze balondoloze ukuncintisana emizuliswaneni elandelanayo.
Ibhodi
- Imigqa: 2
- Imigodi emugqeni: 5 (10 playing holes total)
- Izinqolobane: 2 (one store situated at each end of the board)
- Izinto ngomgodi ekuqaleni: 5 (total of 50 stones or seeds)
- Umdlali ngamunye ulawula izimbobo zokudlala ezinhlanu ohlangothini lwakhe lwebhodi.
Indlela Yokudlala
- Ngesikhathi sakhe, umdlali uphakamisa zonke izinto zokubala kunoma iyiphi imbobo eseceleni kwakhe futhi azihlwanyele ngokuphambene newashi ebhodini, awise isibali esisodwa umgodi ngamunye.
- Ukuhlwanyela kulandela izinsimbi zokudluliselwa kwesitayela se-Indian: ngemva kokusabalalisa wonke amatshe esandleni, umdlali ucosha okuqukethwe kwembobo ethi next futhi aqhubeke nokuhlwanyela kwelinye ithanga.
- Ijika liphetha lapho itshe lokugcina lihlala emgodini olandelwa imbobo engenalutho.
- Ukuphasa akuvunyelwe ngaphandle uma umdlali engakwazi nhlobo ukuqalisa umnyakazo (zonke izimbobo ezisohlangothini lwakhe azinamuntu).
- Umjikelezo uyanqamuka lapho kungekho okunye ukuthwebula okungenzeka—ikakhulukazi uma kusele amatshe angaphansi kwamabili ebhodini.Ikhawunta esele iyodwa, uma ikhona, inikezwa umdlali ongumnikazi wembobo lapho ihlezi khona.
- Umdlalo womdlalo oyindingilizi eminingi: phakathi kwemizuliswano, abadlali baphinda bafaka izimbobo zabo ngamatshe ama-5 lilinye ezitolo zabo.Kuyo yonke imali enqwabelene yamatshe angu-5 ngaphezu kwesabelo sakhe esigcwele, owinile unqoba imbobo yombangi, ayenze "njengendodana" yakhe.Noma yikuphi okusele okungaphezu kwamatshe angu-5 kubolekiswa kumdlali olandela ngemuva, inqobo nje uma lowo mdlali egcina amatshe angaphezu kuka-5.Umdlali onamandla oqala ukudlala emzuliswaneni omusha.
Ukubamba
- Ukushanela okulandelanayo: Uma imbobo elandela engenalutho eqede umnyakazo igcwele, umdlali osebenzayo uthwebula okuqukethwe kwayo ngqo esitolo sakhe.
- Ukushanela okulandelanayo: Izimbobo ezimbili, ezintathu, noma ngaphezulu zingashanelwa ngokujika okukodwa uma zihlukaniswa ngokulandelana kwazo ngezimbobo ezingenalutho ezizungeze ithrekhi.
Ukuphela Komdlalo Nokuwina
- Umdlalo uphetha lapho isamba somdlali oyedwa sehla sibe ngaphansi kwesihlanu, okumshiya engakwazi ukugcwalisa ngisho nomgodi owodwa.Isitha sakhe sithweswe isicoco somnqobi kulo mdlalo.
Amanothi
- Njengomunye wemidlalo embalwa ephilayo ye-mancala erekhodwe enyakatho namaphakathi ne-China, i-Sàn Yáo inikeza ukuqonda okubalulekile ngamasiko okuhlwanyela aseMpumalanga Asia.I-"ndodana" yokunqoba umakhenikha kanye nomthetho wokuboleka oyimpoqo uqinisekisa ukuthi umdlalo wokufanisa uhlala unamandla, uvimbela ukusimama ngenkathi ugxilisa kancane ukulawula ezandleni zomnqobi.Igeyimu iphinde yaheha intshisekelo yezibalo ngezinkinga zayo ezinhle zokuphela komdlalo.
Source: Mancala World – Sàn Yáo