Goré
Uhlobo lomdlalo: Two-player two-row mancala without stores; 2×4 board with single-lap counter-clockwise sowing; bidirectional chaining captures of twos and fours starting in enemy pits; voluntary territorial trading of holes for captured seeds; passing when empty.
Uhlolojikelele
I-Goré igeyimu ye-mancala enomdlandla edlalwa abantu bakwaGuro (Kweni) abahlala ehlathini elimaphakathi nezindawo zoguquko ze-savanna zase-Ivory Coast.Ama-Guro agujwa emhlabeni wonke ngenxa yamasiko awo okucwengisiswa kwezinkuni, ukuluka okuyinkimbinkimbi, kanye nezifihla-buso ezingcwele.Okokuqala ukuqoshwa ngo-2009 umcwaningi wegeyimu yebhodi u-Jordi Climent Tondo, u-Goré wamenyezelwa njengomunye wemidlalo eheha kakhulu futhi ehlekisayo ku-canon ye-mancala ngenxa yezingxoxo zayo zendawo.
Ngokwesiko lamaGuro, izibali zokudlala zibizwa ngothando ngokuthi ayla, okusho ukuthi "izinkomo," okubonisa izingathekiso zokwelusa ingcebo nokuphathwa komhlambi.Igeyimu ihluke ngomshini omangalisayo wobuzwe: abadlali bangakwazi ukuhwebelana ngemigodi yabo nombangi ukuze bathole "izinkomo" ezithunjiwe, baguqule umngcele obonakalayo wendawo yomdlali ngamunye wamaphakathi negeyimu.
Ibhodi
- Imigqa/Amazinga: Two
- Imigodi emugqeni: 4
- Izinqolobane: None
- Imbewu ngomgodi ekuqaleni: 6 counters (ayla / "cows")
- Isamba sembewu: 48 counters
- Umbambiqhaza ngamunye uqala ngokuyalela izinga lezimbobo ezine ezisohlangothini lwabo lwebhodi.
Indlela Yokudlala
- Abadlali bashintshana ngokushintshana.Ngethuba labo, umdlali ucosha wonke amatshe kunoma yimuphi umgodi ongaphansi kokulawula kwakhe futhi awahlwanyele eyedwa esiyingini esiphambene newashi ezungeze ibhodi.
- Ukuhlwanyela kuphetha ngemva kwesiqephu esisodwa uma wonke amatshe aphakanyisiwe esebekwe.
- Ukushintshana Ngezindawo: Uma umdlali engenazo izinto zokubala ohlangothini lwakhe lwebhodi ekuqaleni kwethuba lakhe, uyadlula kuze kube ukuhlwanyela komdlali ophikisana naye kugcwalisa imigodi yakhe.
- Ukushintshana Ngezindawo: Ngesikhathi sabo, esikhundleni sokwenza umnyakazo, umdlali angase anikele ngokusemthethweni umgodi owodwa, emibili, noma emithathu esitheni (umdlali onikezayo ukhetha ukuthi yiziphi izimbobo ezithile okufanele aziyeke).Okunikezwayo kudla ithuba lomhlongozi, futhi isitha sihamba ngokulandelayo noma siyakwamukela noma siyenqaba.Uma isitha samukela:
- Imigodi edlulisiwe iba indawo yesitha, lapho isitha singase siqale khona ukunyakaza.
- Ekukhokhweni, umamukeli kufanele afake ngokushesha izimbewu eziyisithupha ezithathwe ngaphambilini emgodini ngamunye osanda kutholwa, azingeze kunoma yiziphi izinto zokubala esezivele zikhona.
- Ukwenqaba lokho okunikezwayo kubhekwa njengokungabonisi umusa, futhi ukunqoba okuzuzwa ngemva kokwenqaba ukuhweba kukhishwa inyumbazana "njengokunqoba ngaphandle kwenkazimulo."
Ukubamba
- Uma itshe lokugcina lengulube yengulube lihlala emgodini wezimbangi bese liletha inani elikuqukethe ezibalini ezimbili noma ezine, lezo zibali ziyabanjwa futhi zikhishwe ebhodini.
- Ukuxhumanisa ngezindlela zombili: Ngokulandela ukuthwebula kokuhlala okuvumelekile, umdlali futhi uqoqa okuqukethwe kwanoma yiluphi uchungechunge olunganqamuki lwezimbobo eziqukethe izinto zokubala ezimbili noma ezine ezinwebeka ku-forward (ngasendleleni yokuhlwanyela) noma backward (ngokuphambene nendawo yokuhlwanyela).
- Nakuba ukuthwebula kokuqala kufanele kwenzeke endaweni yezimbangi, ukuthwebula amaketango amaningi kuvunyelwe ukugoqa futhi kuvune imigodi evuthiwe ezingeni lasekhaya lomdlali.
- Ijika liyaphela ngokushesha ngemva kokuqeda konke ukuthwebula.
Ukuphela Komdlalo Nokuwina
- Umdlalo uyanqamuka lapho wonke umgodi ebhodini uphethe amatshe angaphansi kwamathathu (okungukuthi, umgodi ngamunye unoziro, itshe elilodwa, noma amabili).
- Wonke amatshe asele ebhodini ashanelwa ngumdlali olawula imigodi ahlezi kuyo.
- Umdlali oqoqe inani elikhulu kunawo wonke lamatshe athunjiwe uwina igeyimu.
Amanothi
- Indlela yokuhlanganisa amaketango ezinhlangothi zombili inika u-Goré amandla amakhulu amakhulu eqhinga: ukufikela okukodwa kungavusa i-cascade esabalala kanyekanye iye phambili nangemuva, eshwabadela amaphakethe amatshe amabili namane avuthiwe kuyo yomibili imigqa.
- Umakhenikha wokuhweba wendawo usebenza njengendlela ehehayo yokubamba kanye neyokukhubazeka: umdlali ogijima kancane ezibalini ezithathiwe angathola amaphuzu okuqalisa avundile ohlangothini lwebhodi lombangi, kuyilapho ophikisana naye ebuyisela izinto zokubala ezibanjiwe ukuze zijikeleze.
Source: Mancala World – Goré