Dakon

Speltipe: Two-player two-row mancala with two end stores, seven holes per row, seven seeds per hole — multi-lap relay sowing; own-store endings award bonus turns; dual capture rules: shooting opposite holes (nembak) on own empty finishes, and shoulder-pole captures (mikul) of equal neighbors on opponent empty finishes

Speel hierdie speletjie

Oorsig

Dakon (ook Dhakon of Permainan Dakon gespel) is die tradisionele Javaanse mancala van Indonesië, behorende tot die wydverspreide Austronesiese Congkak-familie. Eerste beskryf in Westerse literatuur deur Sir Thomas Stamford Raffles in sy monumentale 1817-werk The History of Java, wat sy gewildheid onder plaaslike vroue opgemerk het, bly Dakon 'n geliefde spel regoor Java, gevier vir die ontwikkeling van numeriese vaardigheid en vinnige geestelike berekening. Buite sy ontspanningstradisie geniet Dakon 'n prominente status in spel-teoretiese literatuur: wiskundige analise het getoon dat onder perfekte spel op standaardborde die eerste speler 'n geforseerde oorwinning vanuit die openingskuif kan bereken. Die telstukke wat gebruik word, is tradisioneel die gladde, donkerbruin sade van die sapodilla-vrug (biji sawo), wat die spel se landelike landbou-wortels weerspieël.

Bord

• Rang/rye: Two
• Pute per ry: 5 to 9 holes, with 7 playing holes (sawah, "rice fields") per row standing as the universal standard (14 playing pits total)
• Graanskure: Two large storage hollows called lumbung ("rice barns"), one at either end
• Stukke: 7 seeds per hole on a standard board (98 seeds total), usually sapodilla seeds (biji sawo) or small shells
• Aanvanklike uitleg:

       [ Store: Player 1 ]
   [ 0 ] [ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ]   <- Player 1
   [ 7 ] [ 8 ] [ 9 ] [10 ] [11 ] [12 ] [13 ]  <- Player 0
       [ Store: Player 0 ]

Hoe om te speel

• *Bepaling van die eerste speler (Pingsut): Spel begin beurtelings, met die eerste skuif tradisioneel beslis deur pingsut* (die Javaanse vingerspel waar die duim/olifant die wysvinger/mens verslaan, die mens die pinkie/mier verslaan, en die mier die olifant verslaan deur in sy oor in te kruip).
• Saai verloop een vir een in opeenvolgende putte en in die speler se eie graanskuur (lumbung), en omseil die teenstander se graanskuur.
• Aflos met meer as een omloop: As die laaste saad in 'n besette speelput val, word al die sade in daardie put onmiddellik opgetel en in nog 'n omloop versprei.
• Boonste beurt by bereiking van die graanskuur: As die laaste saad direk in die speler se eie graanskuur val, verdien die speler 'n onmiddellike ekstra skuif uit enige besette put aan sy kant.
• Einde van die beurt: As die laaste saad in 'n leë put val, eindig die omloop en eindig die beurt.

Vang

Dakon het twee afsonderlike, hoogs strategiese vang-meganismes: 1. *Skiet van die teenoorgestelde put (Nembak of Gendong):*

• As die laaste saad van 'n omloop in 'n leë put aan die speler se eie kant val, word al die sade in die teenstander se put direk oor die bord gevang in die speler se graanskuur.
  • Die enkele saad wat in die leë put geland het, bly op sy plek.
  • As die teenoorgestelde put leeg is, word geen sade gevang nie.

2. *Gebalanseerde skouerpaal-vang (Mikul):*

• As die laaste saad van 'n omloop in 'n leë put aan die teenstander se kant van die bord val, ondersoek die speler die twee onmiddellike bure in dieselfde ry van daardie landingsput (links en regs).
  • As albei naburige putte 'n gelyke, nie-nul aantal sade bevat, word die inhoud van albei bure EN die saad wat die vang bewerkstellig in die speler se graanskuur gevang.
  • As die bure ongelyke aantal sade bevat, of as die landing op 'n hoek-/randkolom met slegs een buur plaasvind, vind geen vang plaas nie.

Einde van die spel en wen

• Die spel eindig wanneer 'n speler wie se beurt dit is geen sade in enige van sy speelputte het nie ( 'n leë kant).
• Al die oorblywende sade op die bord word deur die teenstander in die teenstander se graanskuur gevee.
• Elke speler tel die totale telstukke wat in sy lumbung geberg is.
• Die speler wat die groter aantal sade gevang het, wen die spel.

Notas

• Argeologiese homoniem: In Java is prehistoriese koppie-gemerkte megaliete wat tot die Brons-Ystertydperk dateer, volksmond batu dakon ("dakon-stene") genoem vanweë rye van halfsferiese indeksies wat die speelbord herinner. Argeologiese navorsing dui egter aan dat hierdie antieke petrogliewe vir voorouer-verering en astronomiese waarneming gebruik is, nie vir spel nie.
• Landbou-terminologie: Die Javaanse woordeskat weerspieël die rysbou-kultuur van Java — individuele putte word sawah (besproeide ryslande) genoem, graanskure is lumbung (gemeenskaplike rysgrane), en die vang-tipes roep die dra van oeste op 'n skouerpaal (mikul) of in 'n draersak (gendong) op.

Source: Mancala World – Dakon

Alle mancala-speletjies