Adji Kui I
Uhlobo lomdlalo: Two-row Afro-Cuban mancala (Matanzas, Cuba) — single-lap counter-clockwise sowing from pits with two or more seeds, backward-chaining captures of twos and threes in the opponent's row, and passing on singleton-only positions.
Uhlolojikelele
U-Adji Kui uqoka imidlalo emibili ye-mancala emibili engandile, ebaluleke ngokwesiko yase-Afro-Cuban elondolozwe ngaphakathi naseduze kwedolobha eliyichweba laseMatanzas, eCuba.Ibhalwe ngo-1991 isazi somculo sase-Cuba u-Ruth Magalys Wilson Ferrer, le midlalo yasinda amakhulu eminyaka phakathi kwemindeni esondelene yozalo lwase-Arará.Ngokungafani nabantu bomdabu base-Arara base-Amazon yase-Brazil, umphakathi wase-Arará wase-Cuba umelela uhlu lozalo lwama-Fon, u-Ewe, u-Popo, kanye no-Mina abathuthwa besuka oGwini Lwezigqila lwase-Bight of Benin (i-Benin yangaleso sikhathi ne-Togo) ngesikhathi sokuhweba ngezigqila e-atlantic.Igama elithi Adji libonisa ngokuqondile igama le-Ewe ne-Fon le-mancala, elifakazela amandla ahlala njalo amasiko aseNtshonalanga Afrika agcinwe ngaphakathi kwempilo yasekhaya yase-Afro-Cuban.
Okuhlukile kokuqala, Adji Kui I, okomndeni wakwa-Oware ngokuqinile kuyilapho kukhombisa ukujwayela kwesifunda okuhlukile.Umdlalo wenziwa ebhodini elingenasitolo elinemigodi eyishumi nambili.Ngokungafani ne-Oware yakudala, ama-singleton (imigodi equkethe imbewu eyodwa kuphela) anqatshelwe ngokuphelele ukunyakaza;umdlali oyalela ama-singleton kuphela noma izimbobo ezingenalutho kufanele adlule isikhathi sakhe.Okuthwebulayo kufanekisela i-cascade evamile ebuyela emuva ezimbotsheni zezimbangi eziphethe imbewu ezimbili noma ezintathu, futhi igeyimu iyanqamuka lapho amatshe anciphayo ejikeleza unomphela ebhodini, umdlali ngamunye efuna imbewu esele ohlangothini lwakhe.
Ibhodi
- Imigqa/Amazinga: Two
- Imigodi emugqeni: 6 (12 holes total)
- Izinqolobane: None
- Imbewu ngomgodi ekuqaleni: 4
- Isamba sembewu: 48
- Umdlali ngamunye ulawula umugqa wezimbobo eziyisithupha eziseduze kwazo.
Indlela Yokudlala
- Abadlali bayashintshana ngokuhamba ngokuphambene newashi bezungeza izimbobo eziyishumi nambili.
- Ngethuba labo, umdlali osebenzayo ukhetha noma iyiphi imbobo eseceleni kwakhe equkethe two or more seeds (ama-singletons awakwazi ukuhlwanyelwa).
- Umdlali ucosha zonke izimbewu embotsheni ekhethiwe azihlwanyele ngayinye ngayinye emigodini elandelayo ngokuphikisana newashi.
- Ukuhlwanyela kuphetha ngemva kwethanga elilodwa;akukho ukuhlwanyelwa kwe-relay.
- Uma umdlali ephethe ama-singleton kuphela noma izimbobo ezingenalutho ngesikhathi sakhe, awanakho ukunyakaza okusemthethweni futhi kufanele adlule.
Ukubamba
- Uma imbewu yokugcina yokuhlwanyela iwela emgodini wombangi bese iletha okuqukethwe kwayo kokuthi Iketango elibuyayo:, lezo zimbewu zithathwa ngokushesha.
- Iketango elibuyayo: Uma imbobo eyandulela imbobo yokufikela ngokushesha ohlelweni lokuhlwanyela iphinde ibe ngasohlangothini lombangi futhi iqukethe izimbewu ezimbili noma ezintathu, okuqukethwe kwayo kuyabanjwa futhi.Leli qoqo elihlehlisiwe liqhubeka ngaphandle kokuphazamiseka emugqeni wesitha lize lifike embobeni engaqukethe izimbewu ezimbili noma ezintathu, noma lize liwele libuyele emuva kumugqa womsusi.
Ukuphela Komdlalo Nokuwina
- Lapho imbewu yokugcina esele ijikeleza ngokuqhubekayo ebhodini ngaphandle kokuthwebula okwengeziwe, umdlalo uyaphela.
- Imbewu esele ebhodini ihlukaniswa ngobunikazi: umdlali ngamunye uqoqa imbewu elele emigodini ehlangothini lwakhe.
- Umdlali othwebule inombolo enkulu yezimbewu uwina umdlalo.Uma umdlali ngamunye ethwebula imbewu engu-24, umdlalo uphela ngokulingana.
Amanothi
- Ukusinda kwe-Adji Kui II e-Matanzas kunikeza iwindi elimangalisayo empilweni yezenhlalo ye-Cuba's Arará Hoyito (izinhlangano ezisizanayo kanye nobuzalwane bezenkolo).Ngenkathi amasiko enkolo yama-Afro-Cuban anjengokugubhu kuka-Arará Dajomé kanye namaculo angcwele athola ukuqashelwa kwezemfundo ngaphambili, ukuzijabulisa okufana ne-mancala kwakwaziswa buthule ngaphakathi kwezilungiselelo zasekhaya ezizimele.
- Umdlalo ongumngane, Adji Kui II, wethula ukuhlwanyelwa kwe-multi-lap relay kanye nokuthwebula kwe-casa kwezibali ezine, ukukuqondanisa eduze ne-Dominican Hoyito.
Source: Mancala World – Adji Kui I