Nsolo
Rodzaj gry: Mancala czterorzędowa (dwaj gracze lub drużyny) bez magazynów, od 8 do 36 dołków w rzędzie; ciągły siew sztafetowy; przednie zbieranie przy wpadnięciu do pustego dołka wewnętrznego, z wtórnym dowolnym zdejmowaniem figur z planszy przeciwnika.
Zagraj w tę grę w przeglądarce
Przegląd
Nsolo (notowane w literaturze kolonialnej także jako Nchombwa) to potężna czterorzędowa gra w mankalę tradycyjna dla ludu Ngoni (Angoni) z Malawi i wschodniej Zambii. Po raz pierwszy odnotowana w 1913 roku przez brytyjskiego lekarza kolonialnego dr. Mereditha G. Sandersona w protektoracie Nyasaland, szczegółowe reguły rozgrywek w formie rywalizacji zostały formalnie udokumentowane w 1975 roku od graczy w Ndoli w Zambii. Słynąc jako jedna z największych gier w mankalę na świecie, plansze Nsolo wykuwane w ziemi często rozciągają się od układów 4×8 aż po monumentalne układy 4×36 wymagające 284 ziaren, często rozgrywane przez konkurujące drużyny wioskowe. Wyjątkowy wśród mankali wielorzędowych, przednie zbieranie przy wpadnięciu do pustego dołka wewnętrznego daje graczowi niszczycielską premię drugiego etapu: zdjęcie takiej samej liczby wrogich ziaren z dowolnego miejsca na terytorium przeciwnika.
Plansza
- Rzędy/szeregi: Cztery
- Dołki w rzędzie: od 8 do 36 (od 4×8 do 4×36 dołków; duże układy są zwykle rozgrywane przez przeciwstawne drużyny)
- Magazyny: Brak.
- Układ początkowy: Dwa kamienie w każdym dołku z wyjątkiem najbardziej prawego dołka wewnętrznego rzędu każdego gracza (widzianego z jego miejsca), który zaczyna się pusty. Na największej planszy 4×36 wykorzystuje się 284 kamieni.
- Teritorium: Każdy gracz lub drużyna wyłącznie kontroluje dwa rzędy po swojej stronie planszy.
Jak grać
- Gracze zmieniają się turami.
- Gracz rozpoczyna, podnosząc wszystkie figury z dowolnego własnego dołka zawierającego dwa lub więcej kamieni, i wysiewa je pojedynczo przeciwnie do ruchu wskazówek zegara po własnym obwodzie dwurzędnym.
- Jeśli ostatni kamień wpadnie do zajętego dołka, wszystkie kamienie z tego dołka (w tym świeżo wstawiona figura) są zabierane i wysiewane dalej w ciągłej rundzie sztafetowej.
- Ruch siewu kończy się, gdy ostatni kamień wpadnie do pustego dołka.
- Przesuwanie pojedynczych figur: gracz może wybrać i wysiać pojedynczy kamień dopiero wtedy, gdy po jego stronie nie ma już dołków z dwiema lub większą liczbą kamieni. Nawet wtedy pojedynczy kamień można przesunąć tylko wtedy, gdy bezpośrednio następny dołek wzdłuż obwodu jest pusty.
Zbieranie
- Jeśli ostatni kamień rundy wpadnie do pustego dołka wewnątrz wewnętrznego rzędu gracza, a przeciwległy dołek w wewnętrznym rzędzie przeciwnika zawiera kamienie, dochodzi do przedniego zbicia:
- Wszystkie kamienie znajdujące się w przeciwległym dołku wewnętrznym zostają zebrane i trwale usunięte z gry.
- Wtórne zdejmowanie bonusowe: oprócz przedniego zbicia gracz ma prawo wybrać i zdjąć identyczną liczbę kamieni z dowolnego miejsca na terytorium przeciwnika. Te kamienie bonusowe również zostają trwale usunięte z gry.
Koniec gry i zwycięstwo
- Gra kończy się, gdy gracz się podda lub gdy zostanie bez jakiegokolwiek kamienia po swojej stronie planszy.
- Jeśli dokładna pozycja na planszy się powtórzy, gra zostaje uznana za remis.
Uwagi
- Monumentalne układy: podczas gdy standardowe plansze turniejowe mają zwykle 8 kolumn (32 dołki), tradycyjne rozgrywki wioskowe rozgrywane w cieniu drzew wsi mogą osiągać do 36 dołków w rzędzie, wymagając 284 kamyków lub ziaren i rozstrzyganych przez całe drużyny wioskowe.
- Ograniczone pojedyncze bity: pojedynczych figur nie można mobilizować, dopóki po stronie gracza pozostają dołki z dwiema lub większą liczbą ziaren; nawet w końcówce pojedynczy kamień może posunąć się tylko wtedy, gdy bezpośrednio następny dołek jest pusty, co czyni manewrowanie końcówki wysoce taktycznym i podatnym na zugzwang.
- Dokumentacja historyczna dr. Mereditha G. Sandersona dostarcza cennych wglądów etnograficznych w wojenne i społeczne rozrywki Afryki Środkowej wczesnego XX wieku.
Source: Mancala World – Nsolo