Omweso

Uhlobo lomdlalo: Four-row mancala (two players) without stores; continuous relay sowing around own territory; frontal column captures with reverse (clockwise) option from leftmost pits; tournament match-point scoring (bulijo, okutema, akawumbi).

Dlala lo mdlalo

Uhlolojikelele

Omweso (evame ukuhunyushwa ngokuthi Mweso noma Mweisho, esuselwe etymologically kwelesiSwahili elithi michezo, okusho ukuthi "imidlalo") iwumlando we-royal mancala yase-Baganda kanye nomdlalo webhodi kazwelonke wase-Uganda.Ngokwesiko lomlomo lamaGanda, lo mdlalo wethulwa ngekhulu le-16 ngababusi abadumile baseBachwezi bobukhosi bakwaBunyoro-Kitara.Emakhulwini eminyaka yakha ingxenye eyinhloko yomkhosi wasebukhosini: uKabakas obusayo waseBuganda wadlala u-Omweso ngesikhathi semicikilisho yokutshalwa kwezimali ethi okwesa e-Budo Hill, isiko lasebukhosini elithatha amakhulu ayisithupha eminyaka.INkosi uMutesa I (owabusa iBuganda kusukela ngo-1856 kuya ku-1884) yayigujwa njengengcweti yamasu kanye nomvikeli oshisekayo webhodi.Umfundaze waseNtshonalanga waqala ukubhala imithetho yawo eyinkimbinkimbi ngo-1934 ngo-RS Shackell.Ngemuva kokubuya kukaKabaka Sir Edward Mutesa II ekudingisweni eBrithani ngo-1955 futhi eqiniswa ukuvuselelwa kwamasiko e-Bataka Movement, u-Omweso wavela enkundleni yezicukuthwane waba umdlalo kazwelonke ophilayo, noqhudelanayo obuswa yimibuthano yomqhudelwano esemthethweni.

Ibhodi

Indlela Yokudlala

Ukubamba

Ukuphela Komdlalo Nokuwina

Amanothi


Source: Mancala World – Omweso