Bao la Kimasai (żewġ ringjer)
Tip ta' logħba: Four-row traditional mancala without stores; 2 players, 8 pits per rank; two-phase pastoralist Maasai game with clockwise multi-lap relay sowing, reserve-cow introductions, and cattle-raiding captures.
Panoramika
Bao la Kimasai (varjant b'żewġ fażijiet) hija mancala tradizzjonali ta' erba' ringieli li tintlagħab mir-raħħala Maasai fl-intern tat-Tramuntana tat-Tanżanija, partikolarment fil-pjanuri madwar il-Muntanja Kilimanjaro.Ir-regoli ta’ din it-tradizzjoni ħajja ġew dokumentati fl-2001 minn David MacKay minn Moinget Ole Kuney, ħaddiem mediku tal-Maasai stazzjonat f’dispensarju qrib l-Ajruport Internazzjonali ta’ Kilimanjaro.Infużi profondament mal-kultura tar-ragħd tal-baqar tal-Maasai, il-mekkaniżmi u t-terminoloġija tal-logħba jirriflettu direttament il-ħajja pastorali: il-fosos tal-bord huma kunċettwali bħala kompartimenti tal-bhejjem imsaħħaħ jew kraals (enkang; plural: inkang'ite), filwaqt li ż-żerriegħa jirrappreżentaw baqar prezzjuż (engiteng; plural: ingishu).Il-logħba tiżvolġi f'żewġ fażijiet kuntrastanti: fażi ta' ftuħ fejn il-baqar ta' riżerva jinġiebu gradwalment għall-mergħa, segwita minn fażi aggressiva ta' raiding tal-bhejjem fejn merħliet opposti jinqabdu minn kraals tal-għadu tul il-qasma u misjuqa fil-korrati tal-plejer stess.
Borda
- Ringjer / ringjera: Four (each player commands the two ranks on their side of the board)
- Fossi f'ringjera: Eight (32 holes total)
- It-toqob jissejħu "kompartimenti tal-bhejjem" jew kraals (enkang; plural: inkang'ite).
- Magazzini: None (captured cows are assimilated directly into the player's own enclosures)
- Arranġment inizjali:** Exactly one cow in each hole of both inner rows; outer rows begin completely empty (16 cows on board).
- Riżerva:** Each player maintains 24 cows in reserve off the board (64 cows total in the game).
- Il-counters tal-logħob jissejħu "baqar" (ingishu; singular: engiteng) mill-Maasai.
Kif titkellem
Il-logħba tipproċedi fuq żewġ fażijiet konsekuttivi:
L-Ewwel Parti: Introduzzjoni tal-Herding u r-Riżerva
- Filwaqt li l-plejers għadhom iżommu l-baqar fir-riżerva tagħhom, kull dawra tinvolvi l-introduzzjoni tal-bhejjem fuq il-bord.
- Min-naħa ta' plejer, iqiegħdu baqra waħda mir-riżerva tagħhom f'xi waħda mit-toqob mhux vojta tagħhom, u mbagħad jiżirgħu l-kontenut kollu ta' dik it-toqba lejn l-arloġġ, wieħed wieħed, f'toqob konsekuttivi madwar iż-żewġ gradi tagħhom.
- Ebda ġbira: Jekk l-aħħar żerriegħa ta' ħoġor taqa' f'toqba okkupata, il-kontenut sħiħ tagħha jinġabar u jitqassam f'ħoġor oħra.
- Ebda ġbira: Dawra tispiċċa meta ż-żerriegħa finali ta' ħoġor tinżel f'toqba vojta.
- Ebda ġbira: L-ewwel dawra tal-logħba tintlagħab mingħajr ma tiġi introdotta baqra mir-riżerva.Il-plejer tal-ftuħ sempliċiment jerfa' l-ġebla minn kwalunkwe waħda mit-toqob okkupati tagħhom u jiżraha lejn l-arloġġ.
- Ebda ġbira: L-ebda bhejjem ma jistgħu jinqabdu jew jinsterqu matul l-ewwel fażi.
It-Tieni Parti: Bottle Raiding u Open Play
- It-tieni fażi tibda immedjatament wara li l-baqra tar-riżerva finali tkun iddaħħlet fuq il-bord.
- Min-naħa tagħhom, plejer jiġbor il-baqar kollha minn kwalunkwe toqba mhux vojta fuq in-naħa tagħhom—anke singleton—u jiżragħhom lejn l-arloġġ madwar iż-żewġ gradi tagħhom.
- Tmuxjar tal-mandu: Jekk iż-żerriegħa finali ta 'ħoġor tinżel f'toqba okkupata tar-ringiela ta' ġewwa tal-plejer, u t-toqba direttament opposta fir-ringiela ta 'ġewwa tal-avversarju fiha baqar, il-plejer "jisraq" il-baqar tal-avversarju madwar id-diviżjoni.
- Tmuxjar tal-mandu: Il-baqar maqbuda jitqassmu immedjatament f'dawra ta' kontinwazzjoni, u titfa' l-ewwel baqra direttament fit-toqba ta' ġewwa tal-plejer li effettwat il-qbid.Il-baqar maqbuda jibdlu s-sjieda b'mod permanenti.
- Il-mossa tispiċċa meta l-aħħar żerriegħa tinżel ġo toqba vojta.
Ġbira
- Il-qbid huwa esklussivament permess fit-tieni fażi.
- Qbid iseħħ kull meta l-aħħar ġebla ta' ħoġor taqa' f'toqba ta' ringiela ta' ġewwa okkupata li tiffaċċja toqba ta' ringiela ta' ġewwa avversarju okkupata.
- It-toqob ta 'wara huma immuni għall-qbid;baqar ta' ġewwa tal-fillieri biss jistgħu jiġu raid.
- Il-baqar maqbuda ma jitneħħewx mill-bord;minflok, huma immedjatament miżrugħa mill-ġdid fiċ-ċirkwit tal-captur, u jżidu l-merħla tal-plejer.
Tmiem il-logħba u r-rebħa
- Il-logħba tintemm meta plejer ma jkollu l-ebda baqra li tibqa' fir-ringiela ta' ġewwa tiegħu.
- L-avversarju li kklerja b'suċċess il-kraals ta 'ġewwa tal-għadu huwa inkurunat ir-rebbieħ.
Annotazzjonijiet
- Reġistru etnografiku: Il-lingwa u l-mekkanika jiċċelebraw il-ħarsa tad-dinja tal-Maasai ċċentrata fuq il-baqar, fejn l-akkwist, ir-ragħda, u l-gwardja ta' ingishu fi ħdan inkang'ite protettiv jifforma l-essenza tal-ġid u l-prestiġju.
- Reġistru etnografiku: Iż-żrigħ jimxi lejn l-arloġġ madwar il-gradi ta' kull plejer, b'kuntrast distint man-norma kontra l-arloġġ li tinsab fil-biċċa l-kbira tal-mancala l-oħra tal-Afrika tal-Lvant.
- Reġistru etnografiku: Dokumentat fl-2001 minn David MacKay minn Moinget Ole Kuney.