Urim
Rodzaj gry: Atlantycka mancala wyspiarska dwurzędowa (Republika Zielonego Przylądka) — pojedyncze okrążenie przeciwnie do ruchu wskazówek zegara, wyzwalacze zbicia przy dwójkach i trójkach rozszerzające się przez ciągłe łańcuchy dwójek, trójek i czwójek oraz ułamkowe punktowanie meczowe.
Zagraj w tę grę w przeglądarce
Przegląd
Urim (na różnych wyspach Zielonego Przylądka znany również jako Ouri, Huri, Ourim, Òrè, Ori lub Uril) to tradycyjna dwurzędowa mankala uprawiana na wyspie Brava w Republice Zielonego Przylądka i przechowywana przez wspólnoty emigrantów z tego kraju w Angoli. Historycznie spokrewnione z portugalskim Ouri i tradycją Orôà z Gwinei Bissau, Urim stanowi wyjątkową wyspiarską ewolucję zachodnioafrykańskiego kompleksu Oware. Po raz pierwszy opisane w szczegółach etnograficznych przez uczonego z Zielonego Przylądka Elísio Romariz Santos Silva w 1994 roku, gry tradycyjnie toczą dorośli mężczyźni siedzący naprzeciwko siebie na rzeźbionych drewnianych ławkach zwanych banco de ouri, używając wygładzonych orzechów nasion rośliny Caesalpinia crista.
Podczas gdy podstawowa mechanika siewu odzwierciedla klasyczną Oware, Urim wprowadza ciekawe odstępstwa taktyczne: rozszerzoną regułę łańcuchowania zbieceń, która oprócz par i trójek obejmuje także kwartety, wyraźny limit taktyczny ustalający pojemność dołka na 17 ziaren oraz wielostopniowy system punktów meczowych oparty na proporcji zebranych liczników.
Plansza
- Rzędy/szeregi: Dwa
- Dołki w rzędzie: 6 lub 7 dołków w rzędzie, zależnie od lokalnego wykucia planszy
- Magazyny: Wklęsłości na końcach do przechowywania zebranych ziaren; każdy gracz posiada magazyn po swojej prawej
- Ziarna na dołek na start: 3 (co daje 36 ziaren na planszy 2×6 lub 42 ziarna na planszy 2×7)
- Limit dołka: pojedynczy dołek nie może w żadnym momencie zawierać więcej niż 17 ziaren.
Jak grać
- Gra przebiega przeciwnie do ruchu wskazówek zegara wokół planszy, w pojedynczych okrążeniach. Gracze zmieniają się turami.
- W swojej turze gracz zbiera wszystkie ziarna z jednego ze swoich dołków i rozdziela je pojedynczo przeciwnie do ruchu wskazówek zegara do kolejnych dołków.
- Obowiązek karmienia: gracz musi nakarmić przeciwnika, który całkowicie pozbawił się ziaren, jeżeli dostępny ruch może umieścić ziarna w rzędzie przeciwnika.
- Siew pomija opróżniony dołek źródłowy, jeśli ukończone zostanie pełne okrążenie 12 (lub 14) ziaren.
Zbieranie
- Wyzwalacz: zbieranie rozpoczyna się wyłącznie wtedy, gdy ostatnie ziarno (urin) wpadnie do dołka przeciwnika, doprowadzając liczbę ziaren w nim dokładnie do dwóch lub trzech.
- Łańcuch rozszerzony: po wyzwoleniu zbierane są również poprzedzające, sąsiadujące dołki przeciwnika, jeśli zawierają dwa, trzy lub cztery ziarna!
- Jeśli samo ostatnie ziarno wpadnie do dołka i czyni tam cztery, nie rozpoczyna się zbieranie (początkowy wyzwalacz to ściśle dwie lub trzy).
- Zebrane ziarna trafiają do magazynu gracza na końcu planszy.
Koniec gry i zwycięstwo
- Gra kończy się, gdy gracz nie może wykonać legalnego ruchu (głód) lub gdy pozostałe ziarna krążą w nieskończoność bez zbieceń.
- Punkty meczowe:
- Gracz zdobywa 2 punkty za zebranie co najmniej trzech czwartych (3/4) wszystkich ziaren w grze (27 lub więcej ziaren na planszy z 36 ziarnami; 32 lub więcej na planszy z 42 ziarnami).
- Gracz zdobywa 1 punkt za zebranie więcej niż połowy ziaren, ale mniej niż trzech czwartych (od 19 do 26 ziaren na planszy z 36 ziarnami; od 22 do 31 na planszy z 42 ziarnami).
- W pozostałych przypadkach nie przyznaje się punktów albo mecz jest remisowy.
Uwagi
- Uwielbiana zagadka kreolskiego dialektu Zielonego Przylądka przywołuje anatomię gry: „Doze boc', quarenta e oit' dente" („Dwanaście ust, czterdzieści osiem zębów — ouri"), co odzwierciedla przodkówne zestawy z czterema ziarnami obok zawodniczej praktyki trzyziarnowej z Brava.
- Termin urin oznacza zarówno kluczowe ostatnie ziarno wypuszczane z dłoni, jak i efektowną, decydującą o losach gry akcję punktową, którą ono przynosi.
Source: Mancala World – Urim