En Dodoi
Rodzaj gry: Mancala dwuosobowa dwurzędowa bez magazynów, ze siewem sztafetowym wielokrotnego okrążenia kończącym się w pustych dołkach; wpadnięcie do pustego dołka własnego rzędu zbiera dołek naprzeciwko wraz z ziarnem wywołującym zbieranie
Zagraj w tę grę w przeglądarce
Przegląd
En Dodoi (mnogie: En Dodo) to tradycyjna dwurzędowa gra w liczenie i zbieranie, uprawiana wśród sekcji Loitha i Kisonga ludu Masajów w północnej Tanzanii. Rozgrywana na rzeźbionych drewnianych planszach długości około sześćdziesięciu centymetrów, partie używają jako bitek gładkich, kulistych orzechów Caesalpinia bonduc. W społeczeństwie masajskim grę uprawiali przede wszystkim młodzi chłopcy i młodzieńczy pasterze; wojownicy (morans) po inicjacji grali w nią rzadko — woląc rozległe pole strategiczne En Gehé — a zwyczaje kulturowe ściśle zabraniały kobietom w niej uczestniczyć. Pierwszy zachodni opis En Dodoi opublikował w 1904 roku Moritz Merker (1867–1908), kapitan cesarskich oddziałów ochrony (Kaiserliche Schutztruppe) Niemieckiej Afryki Wschodniej, powszechnie uznawany za pioniera masajskiej etnologii.
Plansza
- Rzędy/szeregi: Dwa
- Dołki w rzędzie: 6–10
- Magazyny: Brak
- Ziarna na dołek na start: 4 (48–80 bitów, zależnie od długości planszy)
- Terminologia rodzimych nazw: każdy dołek nazywa się en gurtóto (mn. 'n gurtót); każdy gracz kontroluje jeden rząd (ol mátua, mn. el mátuan); bity do gry nazywają się os soid (mn. es soido).
Jak grać
- W swojej turze gracz podnosi wszystkie ziarna z jednego ze swoich zajętych dołków i rozdziela je po jednym w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara do kolejnych dołków wokół planszy.
- Jeśli ostatnie ziarno wpadnie do zajętego dołka, wszystkie bity z tego dołka są zbierane, aby rozpocząć kolejne okrążenie (siew sztafetowy).
- Siew kończy się, gdy ostatnie rozdzielone ziarno wpadnie do pustego dołka.
Zbieranie
- Jeśli ostatnie ziarno wpadnie do pustego dołka w rzędzie gracza, zbierana jest zawartość bezpośrednio przeciwległego wrogiego dołka.
- Ziarno, które wywołało zbieranie, również jest zabierane i dodawane do łupu.
Koniec gry i zwycięstwo
- Partia kończy się, gdy gracz na początku swojej tury nie ma już żadnego dozwolonego ruchu.
- Wszystkie ziarna pozostawione na planszy są przejmowane przez gracza, który wykonał ostatni ruch. (Merker nie opisał wprost rozstrzygnięcia końca gry, ale odpowiada to zwyczajowym konwencjom masajskiej mankali, takim spotykanym w Enkeshui.)
- Zwycięża zawodnik, który zebrał większą liczbę ziaren; równa liczba ziaren daje remis.
Uwagi
- Tradycyjnie gracze rozgrywali serie partii, dopóki jeden z uczestników nie osiągnął uzgodnionego łącznego wyniku, notując wyniki za pomocą cienkich kościanych szpilek do liczenia zwanych ol alai (mn. el ala).
- Współczesny wariant znany jako Cross-Endodoi dostosowuje mechanikę zbierania do interakcji między rzędami.
Source: Mancala World – En Dodoi