Warri (Antigua)
Uhlobo lomdlalo: Two-row Caribbean mancala (Antigua and Barbuda) — single-lap counter-clockwise sowing, backward-chaining cuts on two or three seeds, and a mandatory follow-up feeding move when a capture empties the opponent's row.
Uhlolojikelele
I-Warri (esuselwa egameni lesi-Akan elithi ware, elisho "indlu") ubusa njengomdlalo kazwelonke we-mancala nokuzilibazisa kwamasiko kwe-Antigua ne-Barbuda.Ulethwe eCaribbean ekuqaleni kwekhulu le-18 ngabantu baseNtshonalanga Afrika ababegqilazwe, uWarri udluliselwe ezizukulwaneni ngezizukulwane njengobuciko bobuhlakani, isu, kanye nokubopha umphakathi.Lo mdlalo uzishaya isifuba ngomjikelezo wokuncintisana ozinikele, okuhlanganisa Umqhudelwano Wabashayeli Bamatekisi e-Johnson's Point, i-Women's International Warri Championship e-Jolly Beach Resort, kanye ne-National Warri Festival (i-Antiguan Open) ebanjwa njalo ngo-Okthoba e-Multi-Purpose Cultural Centre e-St. John's.Ogogo abadumile abanjengoTrevor Simon, September Christian, kanye noPumpkin Lewis bathole udumo emhlabeni wonke ngaphansi kweNational Warri Association, eholwa ngu-Everton Jacobs.
U-Warri ugcwele ubunjalo bamasiko e-Antiguan: ngo-2002, i-HAMA Films yakhiqiza idrama yezepolitiki eyaziwayo No Seed, ehlanganisa indaba yamandla, umbango, nobuqili bezepolitiki obuhambisana ngqo nomdlalo oshubile we-Warri.Amabhodi endabuko aqoshwe ngokhuni oluqinile, futhi okufanayo kuphikiswana ngakho kusetshenziswa ama-nickernuts ampunga aphucuziwe (Caesalpinia bonduc), aziwa endaweni ngokuthi "ama-nickars."
Ibhodi
- Imigqa/Amazinga: Two
- Imigodi emugqeni: 6 (termed kru in Antigua)
- Izinqolobane: Optional store at either end for captures; each player owns the store on their right
- Imbewu ngomgodi ekuqaleni: 4 (total seeds: 48)
- Isigama somgodi: The leftmost hole in a player's row is called the foot, the rightmost is the head, and the hole directly adjacent to the head is known as the throat or neck.
Indlela Yokudlala
- Umdlalo uqhubeka ngokuphikisana newashi eduze kwe-kru eyishumi nambili.Abadlali bashintshana ngokushintshana.
- Esejikeni, umdlali ukha zonke izinto zokubala kwenye ye-kru yakhe futhi azihlwanyele ngayinye ngayinye emigodini elandelanayo ngokuphikisana nokuya kwewashi.
- Uma i-kru ekhethiwe ibamba imbewu eyi-12 noma ngaphezulu, isifunda esigcwele siyaqedwa;imbobo yokuqala yeqiwa ngesikhathi sokuhlwanyela.
- Njengaku-Oware, abadlali banesibopho sokuphakela isitha esingenayo imbewu ngasohlangothini lwabo uma umnyakazo otholakalayo ungenza kanjalo.
- Uma umdlali ethulula yonke i-kru yomunye umdlali ngokuthwebula (okwaziwa nangokuthi "ukusika"), kufanele aphinde anyakaze ukuze anikeze omunye umdlali imbewu, uma lokho kungenzeka.
Ukubamba
- Ukuthwebula—endaweni kubizwa ngokuthi Iketango elibuyayo:—kwenzeka lapho imbewu yokugcina yokuhlwanyela iwela ku-kru yomphikisi, kuletha inani layo eliphelele libe izimbewu ezimbili noma ezintathu.
- Iketango elibuyayo: Uma i-kru eyandulela ngokushesha ngokulandelana okuphambene newashi iphinde ibe ngasohlangothini lombangi futhi ibambe izimbewu ezimbili noma ezintathu, lezo zimbewu nazo ziyabanjwa, ziqhubekele emuva zingaphazanyiswa ngezimbobo zezimbangi ezifanelekayo.
- Uma ukusika kuthululela umugqa womunye umdlali ngokuphelele, umdlali kufanele aphinde anyakaze ngokushesha ukuze ondle ophikisana naye ngembewu, uma kungenzeka.(Ku-Oware evamile, i-grand slam enjalo iyachithwa, kodwa isiko lama-Antiguan ligcizelela okuphakelayo kokulandelela).
Ukuphela Komdlalo Nokuwina
- Umdlalo uphela lapho umdlali engakwazi ukunyakaza ekuqaleni kwethuba lakhe, lapho indawo yebhodi iphinda nomdlali ofanayo ukuze anyakaze futhi imbewu nhlangothi zombili zebhodi (umjikelezo ongapheli), noma ngokushesha nje lapho umdlali oyedwa ethwebule imbewu engu-25 noma ngaphezulu.
- Uma umdlalo uphela ngoba umdlali akakwazi ukunyakaza, ophikisana naye uthwebula zonke izimbewu ezisele ebhodini.Uma imbewu izungeza njalo ngaphandle kokuthwebula okwengeziwe, ihlukaniswa phakathi kwabadlali ngokuya ngezimbobo zikabani.
- Umdlali othwebula iningi lembewu (25 noma ngaphezulu) uwina umdlalo.I-24-24 tie iyi-draw.
- Emiqhudelwaneni yokuncintisana, umdlali wokuqala owine imidlalo eyisithupha ungumpetha.
Amanothi
- Isaga sase-Antiguan esaziwayo siyaxwayisa: "When you play Warri with God, you get no seed," esibonisa ubuze bokugcina be-hubris ngokumelene nokudalelwa.
- Amabhodi e-Antiguan ngokuvamile afaka idizayini egobile ehlukile, yemvelo, futhi igeyimu ihambe ne-island diaspora yaze yafika e-Belize, lapho amabhodi e-Antiguan kanye nemiqulu yokubusa enomusa amagumbi ezivakashi e-Tipple Tree Hotel.
Source: Mancala World – Warri (Antigua))