Bakuk
Uhlobo lomdlalo: Two-player (or three-player) two-row mancala without stores; 2×3 board with single-lap counter-clockwise sowing; forward-chaining captures of holes reaching two or four stones.
Uhlolojikelele
Ijwayezwa phezulu endaweni emagebhugebhu yaseWestern Rif enyakatho ye-Morocco, Bakuk umdlalo we-rustic mancala odlalwa abelusi nabelusi esifundeni sase-Jbala.Inani labantu baseJbala liphuma ohlwini lozalo lwama-Amazigh ngenkathi likhuluma isi-Moroccan Arabic.Bebalekela izinto ezisetshenziswayo ezisemthethweni, abadlali bavele bakha imigodi emincane emhlabeni bese beqoqa amatshe abushelelezi noma ubulongwe bembuzi omisiwe ukuze busebenze njengezinto zokubala.
Umcwaningi waseCatalan u-Víktor Bautista i Roca wabhala kuqala imithetho yomdlalo ngo-2009, ngemva kokuyifunda ku-Anuar, usonhlalakahle ohlala eCatalonia owakhulela e-Jbala edlala lo mdlalo.Ngokwemishini, u-Bakuk ungowomndeni osondelene wemidlalo yokufundisa yaseNyakatho Afrika, ikakhulukazi Koumma, nakuba ihlanganisa ukusabalalisa okuvula okuhlukile kanye nemingcele yokuthwebula.
Ibhodi
- Imigqa/Amazinga: Two
- Imigodi emugqeni: 3
- Izinqolobane: None
- Imbewu ngomgodi ekuqaleni: 6
- Isamba sembewu: 36
- Emncintiswaneni ojwayelekile wabadlali ababili, umhlanganyeli ngamunye wengamela izimbobo ezintathu eziseceleni kwakhe kwesakhiwo sokungcola.Lapho abantu abathathu bedlala, umhlanganyeli ngamunye uyala ipheya yemigodi eseduze.
Indlela Yokudlala
- Abadlali bayashintshana ngokucosha zonke izinto zokubala kunoma yimuphi umgodi abawulawulayo futhi bazihlwanyele ngakunye kuluphu ephikisana newashi, baqale ngembobo eseduze.
- Ukuhlwanyela kuphetha ngemva kwethanga elilodwa uma isandla esisebenzayo sesithululiwe.
Ukubamba
- Uma itshe lokugcina lejika lihlala emgodini—ngakolunye uhlangothi lwebhodi—liletha inani eliphelele ezintweni zokubala ezimbili noma ezine, lezo zibali ziyathathwa futhi zikhishwe ebhodini.
- Uma ukuthwebula kucushiwe, umdlali futhi uqoqa okuqukethwe kwezimbobo ezilandelayo ngasendleleni yokuhlwanyela eya phambili, inqobo nje uma ebamba izinto zokubala ezimbili noma ezine ngeketango elinganqamuki.
Ukuphela Komdlalo Nokuwina
- Ukudlala kuyaqhubeka kuze kube yilapho umnyakazo usuphelile.
- Umdlali oqongelela inani eliphezulu leziqephu ezithathiwe uwina umdlalo.
Amanothi
- I-Bakuk iyaphawuleka ngomshini wayo wokuthwebula we-Koumma: ngokungafani nezihlobo ze-mancala ezivamile njenge-Oware, lapho izithombe zesibili zilandela emuva ngokumelene nokugeleza kokuhlwanyela, i-Bakuk ishanela imigodi evuthiwe etholakala ahead yendawo yokufikela.
- Umdlalo uhlukile kugeyimu ye-Saharan ehlobene ethi Koumma ngezici ezimbili ezibalulekile: e-Koumma, isibali sokuqala esabalalisiwe kufanele sibuyiselwe emgodini wokuqala ongenalutho, futhi amaqoqo wokubala ayisithupha nawo angabanjwa.
Source: Mancala World – Bakuk