Bohnenspiel
Uhlobo lomdlalo: Two-player two-row mancala with stores; 2×6 board with single-lap counter-clockwise sowing; backward-chaining captures of pits reaching even counts of two, four, or six seeds on either row.
Uhlolojikelele
Bohnenspiel ("Umdlalo Webhontshisi") wumdlalo wakudala we-mancala waseJalimane owaduma ekuqaleni kwekhulu lama-20 nguMfundisi uFritz Jahn (1863-1931) wezikhungo zaseZüllchow eduze kwaseStettin (Szczecin), owamelana nawo njengomdlalo wokuzilibazisa wezemfundo ngo-1908. Phakathi nekhulu le-19 leminyaka phakathi kwekhulu le-19 le-Baristocrats yase-Balsiababusi boMbuso WaseRussia (i-Estonia yesimanje neLatvia).Yayivame ukubizwa ngokuthi Baltisches Bohnenspiel ("Igeyimu ye-Baltic Bean") noma Kardis-Bohnenspiel, ithatha igama layo kusukela endaweni yomlando yaseKardis (Kärde) lapho kwaphothulwa khona isivumelwano sokuthula se-Russo-Swedish sango-1661.
Izazi zilandelela isingeniso sika-Bohnenspiel eSaint Petersburg, lapho yafika khona ivela kwabahwebi base-Ottoman nasePheresiya, ngaphambi kokufudukela entshonalanga eLivonia, eMpumalanga Prussia, kanye nakuyo yonke i-Central Europe.Nakuba imithetho yayo ifana neye-Ottoman Turkish Mangala, i-Bohnenspiel yaqopha ubunikazi bayo obuyingqayizivele bokufunda nokudlala, igcina ukukhanga okuzinzile phakathi nekhulu lama-20.E-East Germany (GDR), yakhiqizwa ngokwentengiso futhi yakhangiswa njengomdlalo we-tabletop odumile ngaphansi kwesihloko esithi Badari.
Ibhodi
- Imigqa/Amazinga: Two
- Imigodi emugqeni: 6
- Izinqolobane: Two (one score receptacle per player, traditionally located at the player's right-hand edge, termed the Schatzhöhle or "treasure cave")
- Imbewu ngomgodi ekuqaleni: 6 beans
- Isamba sembewu: 72 beans
- Izitolo azihlanganyeli ekuhlwanyeleni okusebenzayo;zisebenza kuphela njengendawo yokugcina ubhontshisi obanjiwe.
Indlela Yokudlala
- Abadlali bashintshana ngokushintshana.Ngakolunye uhlangothi, umdlali uphakamisa wonke ubhontshisi kunoma yimuphi umgodi ongenalutho ohlangothini lwebhodi futhi awuhlwanyele ngokuphikisana nokuhamba kwewashi, efaka ubhontshisi owodwa emigodini elandelanayo.
- Ukuhlwanyela kuyinto ngokuqinile single-ethangeni;ukuphenduka kuphetha lapho isandla sesiphelile.
- Imbewu ihlwanyelwa kuphela emigodini yebhodi esebenzayo, yeqa izitolo zamaphuzu.
Ukubamba
- Uma ubhontshisi wokugcina wehla ngesikhathi ingulube yengulube igalela kunoma iyiphi imbobo—kunoma iluphi uhlangothi lomdlali—futhi iletha inani eliphelele lembobo esibalweni esilinganayo sikabhontshisi ababili, abane, noma abayisithupha, lawo mabhontshisi athathwa ngokushesha abekwe ku-Schatzhöhle womdlali osebenzayo.
- Ukuthunjwa kudlulela emuva kungqubuzana nendlela yokuhlwanyela: uma umgodi owandulela umgodi wokufika uphethe amabhontshisi amabili, amane noma ayisithupha, okuqukethwe kwawo kuyabanjwa futhi.Lolu chungechunge luqhubeka luhlehla ngokusebenzisa noma yikuphi ukulandelana okunganqamuki kwemigodi ehlangabezana nombandela wokubala.
- Umgodi ophethe noma iyiphi inombolo eyinqaba kabhontshisi, noma ubhontshisi ongaphezu kwesithupha, unqamula iketango lokubamba.
Ukuphela Komdlalo Nokuwina
- Umdlalo uyanqanyulwa lapho umdlali okuyithuba lakhe engakwazi ukwenza umnyakazo osemthethweni ngoba zonke izimbobo ezisohlangothini lwakhe azinalutho.
- Wonke ubhontshisi osele ebhodini uyashanelwa bese unikezwa umdlali othathe isinyathelo sokugcina.
- Umdlali oqoqe iningi likabhontshisi (ngaphezu kwama-36) uyawina umdlalo.Ukulingana kuka-36–36 kumenyezelwe njengokutonyulwayo.
- Umdlalo wokufanisa (Partie) ungaphikiswana ngawo emizuliswaneni eminingi, ngokunqoba sekukonke kuya koqhudelana naye wokuqala ukuze kufinyelelwe ingqikithi yamaphuzu ayi-100.
Amanothi
- Ukuhlaziywa kwezibalo kwemidlalo erekhodiwe kuveza isilinganiso sobude besikhathi sokufana seminyakazo engu-41 (imvamisa isukela phakathi kokujika okungu-28 nokungu-65).Ukweqisa okurekhodiwe kusuka ku-27-move miniature ukuya ku-91-move marathon, cishe u-6% wemidlalo egcina ngokulingana okulinganiselwe.
- Umbhalo ojwayelekile uqoka imigodi enomboro 1 kuya ku-12 ngokulandelana kwewashi, iqala ngembobo kwesokunxele yesidlali esivulayo.
- Umdlalo uthole isifundo esishisekayo e-Europe Emaphakathi nase-Asia Ephakathi: imiqhudelwano yamazwe ngamazwe yenzeka e-Pardubice (Czech Republic) ngo-2012 naseNürnberg (eJalimane) ngo-2013, kuyilapho e-Kazakhstan, umkhulu u-Toguz Kumalak uMaksat Shotayev eqamba amaphazili adumile okuphela kwe-Bohnenspiel.
- Ngo-1926, u-pedagogue K. Hemprich waqopha okuhlukile komdlalo wokugcina lapho umdlalo uqhubeka kuze kuthathwe wonke ubhontshisi ebhodini, okudinga umdlali onganyakazi ukuthi adlule kuze kube ubhontshisi omusha uhlwanyelwe emigodini yawo.
- Amarekhodi omlando aphawula okuhlukile kwe-East Prussian yangekhulunyaka le-19 okubizwa ngokuthi Deutsches Bohnenspiel, kuphikiswana ngesakhiwo sebhodi esingu-2×9 esinwetshiwe, nakuba imishini yakhona enemininingwane ihlala ingarekhodiwe.
Source: Mancala World – Bohnenspiel