Bosh
Uhlobo lomdlalo: Two-player two-row mancala without stores, 5 holes per row — Indian-style relay sowing; leapfrog pussa captures beyond an empty landing pit; pit closures across successive rounds
Uhlolojikelele
I-Bosh iwumdlalo wesintu wemigqa emibili we-mancala odlalwa phakathi kwemiphakathi yabelusi bomndeni wakwaDarod eSomalia.Umlawuli wamakholoni waseFrance kanye nesazi se-ethnographer u-G. Marin waqala ukuqopha imithetho yawo ngo-1931 ngesikhathi sophenyo lwezindawo zokuzilibazisa zaseSomalia.Idlalwa ngesakhiwo esihlangene sezindawo eziyishumi ezingajulile ezifakwe emhlabeni owomile, i-Bosh ikhombisa ukufana kwesakhiwo nokumangalisayo nokuhlukahluka kwe-Indian mancala njenge-Pachgarhwa ne-Sat-gol, ebonisa amakhulu eminyaka ohwebo, uhambo lwasolwandle, nokuxhumana kwamasiko ngaphesheya kolwandle lwase-Indian Ocean.
Ibhodi
- Imigqa: 2
- Imigodi emugqeni: 5 (10 playing holes total, typically hollowed into the ground)
- Izinqolobane: None (captured stones are held in personal reserves)
- Amatshe ngomgodi ekuqaleni: 4 (total of 40 counters)
- Umdlali ngamunye ulawula umugqa wezimbobo ezinhlanu eziseduze kakhulu nazo.
Indlela Yokudlala
- Ngesikhathi sabo, umdlali uphakamisa wonke amatshe kunoma iyiphi imbobo ehlezi ohlangothini lwakhe futhi awahlwanyele ngokuphambene nokuhamba kwewashi, ephonsa itshe elilodwa emgodini ngamunye emigodini elandelanayo.
- Ukuhlwanyela kuqhubeka ngokuzungeza kwesitayela saseNdiya: lapho ewisa itshe lokugcina lesandla, umdlali ucosha konke okuqukethwe kwembobo ethi next futhi aqhubeke nokuhlwanyela kwelinye ithanga.
- Uma imbobo elandela itshe lokugcina eliwisiwe ingenalutho, ithanga lokuhlwanyela liyaphela.
- Uma umdlali ebheke kwelakhe ithuba nazo zonke izimbobo ohlangothini lwakhe zingenalutho futhi engakwazi ukwenza umnyakazo osemthethweni, ulahla wonke amatshe asele ebhodini awabhekise kumbangi wakhe.
- Umdlalo wemizuliswano eminingi: ekuqaleni komzuliswano omusha ngamunye, abadlali baphinda bagcwalise imigodi yabo ngamatshe ama-4 lilinye echibini labo elithathiwe.Noma iyiphi imbobo engakwazi ukuthola isilinganiso esigcwele samatshe angu-4 igcwaliswa ngesihlabathi, ivalwe, futhi ikhishwe ekudlaleni.Izimbobo ezivaliwe zingaphinde zivulwe emizuliswaneni ezayo uma umnikazi ephinda eqongelela amatshe anele ukuze azigcwalise.
Ukubamba
- Isikhala semigodi emibili engenalutho: Uma umnyakazo kumiswa ngenxa yokuthi imbobo elandela itshe lokugcina eliwisiwe ayinalutho, umdlali uthwebula okuqukethwe kwembobo ngokushesha ngale kwaleyo engenalutho.
- Isikhala semigodi emibili engenalutho: Uma umgodi lapho umdlali awise khona itshe lakhe lokugcina ulandelwa yizimbobo ezimbili ezingenalutho ezilandelanayo, akukho ukuthwebula okwenzekayo futhi ukujika kuvele kuphele.
Ukuphela Komdlalo Nokuwina
- Umzuliswano uphetha lapho umdlali onganyakazi elahla wonke amatshe ebhodi kumbangi wakhe.
- Umdlalo omningi uyawinwa uma umdlali evala zonke izimbobo zezimbangi, ehlisa inani eliphelele lesitha libe ngamatshe angaphansi kwamane.
Amanothi
- I-Bosh inikeza isibonelo esibalulekile sase-Afrika sokuhlwanyela kwe-relay yesitayela samaNdiya okuhlanganiswe nokuthwebula kwe-leapfrog, inhlanganisela etholakala kakhulu eNingizimu Asia.Izinsimbi zayo zokuvala umgodi zibonisa amatimu omfundisi wezinsiza ezinciphayo, lapho imigodi elahlekelwayo ivalwa ngesihlabathi kuze kube yilapho umdlali ekwazi ukuyibuyisela kabusha.
Source: Mancala World – Bosh