Walak-pussa
Uhlobo lomdlalo: Two-player two-row mancala without stores, seven holes per row — Indian-style pussa kanawa relay sowing; empty-hole leapfrog captures chaining into pearl necklaces
Uhlolojikelele
I-Walak-pussa (isi-Sinhalese "imbobo engenalutho", kusuka ku-wala okusho "umgodi" kanye no-pussa okusho ukuthi "okungenalutho") kuwumdlalo wendabuko oyisithonjana ovela e-Sri Lanka.Lo mdlalo wabhalwa ngokucophelela ngunjiniyela wokunisela ngenkasa wamakoloni waseBrithani kanye nesazi sesayensi yezinto eziphilayo u-Henry Parker encwadini yakhe enkulu ye-ethnography yango-1909 Ancient Ceylon.I-Walak-pussa ibalulekile ngokomlando nangokwe-taxonomic: umakhenikha wayo wokuthwebula omaphakathi, pussa kanawā ("ukudla ngenxa yembobo engenalutho"), inqobo nje uma ama-ludologists aqhathanisayo anegama elijwayelekile lokuthwebula kwe-leapfrog lapho umgodi ongenalutho ugunyaza ukushaqwa kwegodi ehlalwe ngokushesha ngalé kwayo.
Ibhodi
- Imigqa: 2
- Imigodi emugqeni: 7 (14 holes total, known as wala)
- Izinqolobane: None (captured counters are lifted directly from the board into personal reserves)
- Izinto ngomgodi ekuqaleni: 4 (total of 56 seeds)
- Umdlali ngamunye ulawula umugqa wezimbobo eziyisikhombisa ohlangothini lwakhe lwebhodi.
Indlela Yokudlala
- Umdlali uqala ithuba lakhe ngokuphakamisa zonke izinto zokubala kunoma yimuphi umgodi ongenalutho ohlangothini lwazo futhi azisabalalise ngokuphikisana nokuhamba kwewashi, imbewu eyodwa ngembobo ngayinye emigodini elandelanayo.
- Ukuhlwanyela kuqhubeka ngokudluliswa kwesitayela saseNdiya: ngemva kokuba imbewu yokugcina yesandla ihlwanyelwe emgodini, umdlali uqoqa konke okuqukethwe kwembobo ethi next futhi aqhubeke nokuhlwanyela kwelinye ithanga.
- Uma imbobo elandela iconsi lokugcina ingenamuntu, ithanga lokuhlwanyela liyaphela.
- Ijika liphetha ngokushesha ngemva kokukhishwa kwanoma yikuphi ukuthwebula.
- Uma umdlali ebhekene nesikhathi sakhe kungekho mnyakazo osemthethweni otholakalayo ohlangothini lwakhe, umdlalo uyaphetha futhi zonke izinto zokubala ezisele ebhodini zifunwa umbangi wakhe.
- Ukudlala okuyimizuliswano eminingi: umdlalo ungase futhi udlalwe emizuliswaneni elandelanayo (okufana nomdlalo wendabuko waseCeylonese Puhulmutu, okhishiwe esigabeni esithi "Ukusika Amathanga omlotha").Umdlali ophethe imbewu embalwa kakhulu udlala emizuliswaneni elandelayo, eqondisa ukuhlwanyela kwawo okuvula ngasezimbotsheni zawo ezingenalutho noma ezintula.
Ukubamba
- Ukushanela kobuhlalu (Wael mutu ekilenawā): Uma imbewu yokugcina iwela egodini elandelwa imbobo engenalutho, futhi imbobo ngokushesha ngale kwaleyo engenalutho iqukethe imbewu, konke okuqukethwe kuleyo mbobo ephuthiwe kuyabanjwa ("kudliwe").Ukuthwebula kungenzeka emigodini nhlangothi zombili zebhodi.
- Ukushanela kobuhlalu (Wael mutu ekilenawā): Uma imbobo esanda kubanjwa ilandelwa kuqala ngembobo engenalutho bese kuba imbobo evaliwe, okuqukethwe kuleyo mbobo ehlalwayo elandelayo nakho kuyabanjwa.Le nqubo yokubopha ngamaketango iqhubeka nethrekhi kuze kube yilapho ukulandelana kuphazanyiswa yizimbobo ezimbili ezingenalutho ezilandelanayo noma imbobo engenalutho ngokushesha elandela umgodi othunjiwe.
Ukuphela Komdlalo Nokuwina
- Umdlalo uyanqamuka lapho umdlali engenakho ukunyakaza okusemthethweni okusele;Umphikisi uthatha zonke izingcezu ezisele ebhodini.
- Umdlali oqoqe inani elikhulu leziqephu ezithathiwe umenyezelwe njengowinile.
Amanothi
- I-Walak-pussa inesikhundla esiyingqayizivele kumfundaze we-mancala njengegama elithi pussa lomndeni wokubamba otholakala kulo lonke elaseSri Lanka, eNingizimu India, nasezifundeni ezingomakhelwane.Inkulumo yesiSinhalese evusa amadlingozi ethi wael mutu ekilenawā ("ukukhetha amaparele omgexo") ibonisa isigqi esibonakalayo esanelisayo lapho ukushintshana kwemigodi engenalutho nehlalwe kususwa ebhodini ekuthwebuleni okukodwa okuhlanganisiwe.
Source: Mancala World – Walak-pussa